Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Akceptuję

W świecie norm i dokumentacji

Choć nie zdajemy sobie z tego często sprawy, większość aspektów naszego życia, rzeczy oraz czynności z tym związanych podlega jakimś prawom, zasadom i ogólnym ustaleniom.

Podobnie rzecz wygląda z techniką, którą opisują normy czyli dokumenty ustalające konkretną normalizację i standaryzację tej branży.

1. Normy

Najprościej rzecz ujmując, norma jest dokumentem określającym właściwości danego urządzenia i innej, dowolnej myśli technicznej. Informuje on odbiorcę o ilości użytych materiałów do budowy np. maszyny, konstrukcji; ocenia stopień wytrzymałości i twardości elementów. Dowiadujemy się również o terminie przydatności lub wymiarach części, które dają gwarancję stabilności urządzenia. Wszystko to podlega wcześniej ustalonym zasadom, z których nie mogą wyłamać się producenci – jeżeli oczywiście chcą otrzymywać zlecenia na dalszą produkcję swoich wyrobów. Co ważne, normy mogą być zapisane w postaci dokumentu technicznego, co daje technikowi pole do manewru lub dowolnego traktowania powszechnych standaryzacji.

1.1 Cele norm

Normy zostają przyjęte i zatwierdzone przez jednostkę do tego upoważnioną, która ustala zasady, wytyczne lub charakterystyki w odniesieniu do różnorakich form działalności technicznej. Jesteście ciekawi, co daje normalizacja? Wymieńmy kilka pozytywów. Jej celem jest:
- ochrona środowiska, które niestety ulega cały czas stopniowemu pogorszeniu;
- uniknięciu niebezpieczeństwa poprzez użytkowanie maszyny, sprzętu, itp.
- utrzymanie kompatybilności – czyli równowagi między wytworzeniem i dostosowaniem wyrobu do korzystania z niego na określonych warunkach;
- utrzymanie funkcjonalności wyrobu, jego jakości w warunkach, których ma się spełnić – działać;
- zapewnienie bezpieczeństwa wyrobu przed szkodliwymi warunkami klimatycznymi w np. czasie eksploatacji (używania), jego transportu i sposobu przechowywania.

1.2 Rodzaje norm

Normy rozróżnia się przez wzgląd na treści i obszar ich zastosowania. Są to m.in.:

Norma podstawowa
Jak sama nazwa tłumaczy, jest ona najbardziej uniwersalnym dokumentem o szerokim spektrum zagadnień. Posiada ona przeważnie ogólne postanowienia i wytyczne z jednej dziedziny. Ta norma może być już stosowana bezpośrednio w branży lub udoskonalana. Niemniej spełnia rolę fundamentu dla innych norm.
Norma wyrobu
Dokument, który narzuca wymagania jakie musi spełnić dany wyrób, aby był w ogóle funkcjonalny.
Norma badań
Czyli objaśnienia określające sposób np. pobierania próbek, przeprowadzania badań oraz doboru odpowiednich metod do tych czynności.
Norma procesu
każde uzyskanie efektów spotyka się wcześniej z ułożoną sekwencją działań, czyli właśnie procesów. Dokument ten ustala, jakie wymagania musi spełnić każda ta czynność by zapewnić funkcjonalność maszyny, sprzętu, urządzenia, itp.
Norma terminologiczna
Dokument ten odnosi się do definicji, objaśnień, ilustracji i przykładów na temat danego wyrobu
Norma usługi
są to niezbędne wymagania, które zapewniają wyrobowi jego funkcjonalność. Takie dokumenty stosuje się w m.in. takich dziedzinach jak: hotelarstwo, transport, telekomunikacja, bankowość czy handel
Norma danych
Zawiera w sobie dane, które jeszcze dokładniej określają wyrób, usługę lub proces. Składa się w głównej mierze z podanych właściwości i wartości charakterystycznych dla przedmiotu.
Norma interfejsu
pismo określające kompatybilność między wyrobami i ich systemów ze wzajemnym łączeniem.
Sporo tych dokumentów związanych z normalizacją, prawda? To jeszcze nie wszystko, chcieliśmy omówić kilka organizacji, które zajmują się opracowywaniem norm.

1.3 Kto opracowuje normy?

Odpowiadając na powyższe pytanie – zajmuje się tym kilka instytucji i organizacji.

Są to m.in.:
ISO
Czyli Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ang. International Organization for Standardization).

Ma ona charakter pozarządowy i zrzeszeniowy, do której dołączyła się większa część państw na świecie. Co ważne, „ISO” nie oznacza skrótu – to oficjalna nazwa organizacji. To głównie ona ustanawia normy w praktycznie wszystkich aspektach naszego codziennego życia.

Opublikowała ich aż ponad 19 500!

Spośród wszystkich tych dokumentów wyróżnijmy jedynie kilka:
- ISO 216 – norma rozmiarów arkusza papieru;
- ISO 8601 – norma zapisu daty i czasu;
- ISO 9660 – norma zapisu plików na nośnikach CD i DVD;
- ISO 9407 – norma definiująca rozmiary obuwia.
CEN
Czyli Europejski Komitet Normalizacyjny (fr. Comité Européen de Normalisation) – stowarzyszenie prywatne, które działa na zasadzie „non-profit” w Brukseli.

CEN opracowuje i rozpowszechnia normy w państwach europejskich. Jej głównym obszarem działalności jest gospodarka (bez elektrotechniki, telekomunikacji czy elektroniki), która wydaje dokumenty normalizacyjne i standaryzacyjne o charakterze wielonarodowym oraz wielosektorowym.

Do CEN należą kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu.

Członkowie organizacji (w tym Polska) muszą wprowadzać normy CEN do swoich systemów krajowych oraz likwidować dotychczasowe, sprzeczne formy normalizacji.
PN
Czyli Polska Norma – my również możemy pochwalić się wydawaniem dokumentów normalizacyjnych. Mają one oczywiście zasięg krajowy i są zatwierdzane przez Polski Komitet Normalizacyjny (PKN).

Mimo tego, że mamy do nich dostęp, za korzystanie musimy zapłacić. W dawnych czasach stosowanie się do Polskiej Normy było obowiązkowe dla każdej firmy – pełniły rolę przepisów, których naruszenie wiązało się z nieprzestrzeganiem prawa.

Od 1994 roku podejście do PN było już dobrowolne, choć niektórzy ministrowie mogli w niektórych przypadkach nakładać jeszcze obowiązek stosowania.

Od 2003 stosowanie PN jest już zupełnie dobrowolne – ważniejsze są europejskie dokumenty.
2. Dokumentacja techniczna

Każdy przetarg na budowę inwestycji (m.in. mostu, drogi, parku, placu zabaw, itp.) zawiera bardzo ważne pismo – dokumentację techniczną, w skład której wchodzą obliczenia konstrukcyjne, opisy techniczne, plany, wykresy, rysunki oraz kosztorysy np. budowy inwestycji. Takie pismo musi posiadać zleceniodawca (urząd miasta, urząd gminy) oraz zleceniobiorca (zwycięzca i wykonawca robót).

Bez dokumentacji technicznej nie udałoby się zrealizować inwestycji. Narzuca ona niejako w jakim stanie technicznym muszą znajdować się poszczególne elementy wykorzystane przy budowie, by jak najdłużej zachowały swoją sprawność. Co ważne, dokumentacja ta jest przechowywana przez różnorakie okresy czasu, np. informacje związane budowlą zakwalifikowaną do kategorii A, muszą być przechowywane dodatkowo pięć lat po jego zburzeniu, utracie i zakończeniu dalszej eksploatacji.

Dokumentacja techniczna dzieli się na zakres rzeczowy i formalny. Jakie rodzaje pism wchodzą w ich skład? Mówiąc o zakresie rzeczowym warto wymienić choćby:
- dokumentację inwestycyjną – czyli kompletna dokumentacja projektu, skupiająca się na prezentacji menagerskiej i finansowej. Zawiera dodatkowo biznesplan, specyfikację techniczną oraz umowę o poufność danych. Tego typu pismo jest przykładem profesjonalnego podejścia do rozmów z potencjalnymi inwestorami;
- dokumentację konstrukcyjną – zbiór informacji mówiących o danym produkcie, a konkretnie o wymaganiach w zakresie wykonania inwestycji i jej późniejszej eksploatacji;
- dokumentację technologiczną – inaczej mówiąc, jest to zbiór pism i danych, dzięki którym poznajemy sposób wykonania danego dzieła i jakie środki zostaną zastosowane by ono powstało.

Przejdźmy teraz do zakresu formalnego, w którego skład wchodzą m.in.:
- prace studialne – ich celem jest dostarczenie informacji o wyborze produktu i czym ma się cechować. Decyzja ta oparta jest na przesłankach – wiedzy i informacji o wyrobach zbliżonych, zapotrzebowaniu krajowego i możliwości eksportu;
- normy, zmiany i poprawki norm – patrz rozdział „Normy”;
- katalogi i albumy detali
- techniczne biuletyny informacyjne
- informatory i foldery.

Omówiliśmy bardzo złożony i skomplikowany dział techniki. Osoby, które nie miały nigdy wcześniej styczności z normami, standaryzacjami czy dokumentacjami technicznymi mogą najprościej mówiąc – nie orientować się w tematyce. Jeszcze większe trudności sprawi tłumaczenie tego typu pism na język obcy.

Teksty, które wymieniliśmy w powyższym artykule zajmują się w naszej firmie specjaliści techniczni – znawcy tej branży i inżynierowie. Należą oni do Naczelnej Organizacji Technicznej zrzeszającej największe umysły naszego kraju i państw zagranicznych. W ten sposób jesteśmy pewni, że przekłady z języka polskiego na język obcy cechują się najwyższą jakością oraz wysokim poziomem merytorycznym.

Warto skorzystać z oferty naszego biura już dziś!